Obywatele Ukrainy, którzy uzyskali numer PESEL ze statusem UKR wyłącznie na podstawie złożonego oświadczenia o danych osobowych, a nie na podstawie ważnego paszportu lub innego dokumentu podróży, mają obowiązek potwierdzić swoją tożsamość w urzędzie gminy najpóźniej do 31 sierpnia 2026 r. Niedopełnienie tego obowiązku będzie miało istotne konsekwencje – od 1 września 2026 r. status UKR zostanie automatycznie zmieniony na status NUE, co będzie oznaczać utratę prawa do legalnego pobytu w Polsce oraz brak możliwości dalszego wykonywania pracy na podstawie powiadomienia złożonego do powiatowego urzędu pracy.
Od 5 marca 2026 r. zatrudnienie obywatela Ukrainy na podstawie powiadomienia PUP jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy korzysta on z ochrony czasowej w Polsce. Ochrona ta przysługuje osobom posiadającym numer PESEL ze statusem UKR nadanym zgodnie z wcześniejszymi przepisami specustawy dotyczącej pomocy obywatelom Ukrainy. Szczególne obowiązki dotyczą jednak właśnie tych osób, które podczas rejestracji nie dysponowały ważnym dokumentem podróży i otrzymały status UKR jedynie na podstawie własnego oświadczenia. Osoby należące do tej grupy powinny do 31 sierpnia 2026 r. zgłosić się do dowolnego urzędu gminy i okazać ważny dokument podróży, potwierdzając swoją tożsamość.
Zmiana statusu z UKR na NUE może oznaczać jednocześnie:
- utratę podstawy legalnego pobytu w Polsce, a co za tym idzie
- brak możliwości dalszego zatrudnienia na podstawie powiadomienia o powierzeniu pracy złożonego do powiatowego urzędu pracy, chyba że zastosowanie znajdą szczególne przepisy przejściowe.
W praktyce oznacza to konieczność uzyskania innej podstawy legalizacji pobytu i pracy, np. zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Jeżeli obywatel Ukrainy otrzymał numer PESEL ze statusem UKR na podstawie oświadczenia, ponieważ w chwili rejestracji nie posiadał ważnego paszportu, a następnie uzyskał nowy dokument w konsulacie Ukrainy, powinien przed 31 sierpnia 2026 r. zgłosić się z nim do urzędu gminy. Po potwierdzeniu tożsamości zachowa status UKR, a jego pobyt oraz zatrudnienie na podstawie powiadomienia PUP pozostaną legalne. Jeżeli jednak nie dopełni tego obowiązku w terminie, utraci status UKR, a wraz z nim możliwość dalszego wykonywania pracy na dotychczasowych zasadach.
Pracodawcy zatrudniający obywateli Ukrainy powinni sprawdzić, czy wśród ich pracowników znajdują się osoby, które uzyskały status UKR na podstawie oświadczenia o danych osobowych i w związku z tym podlegają obowiązkowi potwierdzenia tożsamości. Dobrym rozwiązaniem jest poinformowanie takich pracowników o konieczności zgłoszenia się do urzędu gminy oraz przypomnienie im o terminie upływającym 31 sierpnia 2026 r. Pozwoli to ograniczyć ryzyko utraty przez nich prawa do legalnego pobytu i pracy, a jednocześnie zapobiegnie problemom związanym z dalszym legalnym zatrudnieniem.